Bảng hóa trị cơ bản và cách học đơn giản, dễ nhớ nhất

Cập nhật: 29/09/2021 12:47 | Người đăng: Nguyễn Hằng

Hóa học là một trong những bộ môn chính thức quen thuộc với các bạn học sinh khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Các bạn sẽ được làm quen với bảng hóa trị ngay từ đầu với những kiến thức cơ bản cần ghi nhớ. Tuy nhiên chỉ với một tấm bảng hóa trị nhỏ nhưng rất nhiều kiến thức, dễ gây nhầm lẫn. Đó là lý do bạn không thể bỏ qua bài viết liên quan đến môn học này.

1. Định nghĩa hóa trị là gì? Bảng hóa trị là gì?

Hóa trị của một nguyên tố được xác định bằng số liên kết hóa học trong phân tử do nguyên tử của nguyên tố đó tạo ra.

Bảng hóa trị các nguyên tố hóa học cần thiết cho học sinh
Bảng hóa trị các nguyên tố hóa học cần thiết cho học sinh

Một số nguyên tố chỉ thể hiện duy nhất 1 hóa trị nhưng cũng có nhiều nguyên tố khác có nhiều hóa trị khác nhau. Điều này phụ thuộc chủ yếu vào môi trường mà chúng tham gia phản ứng.

Bảng hóa trị các nguyên tố hóa học được xem là một tài liệu để các bạn học sinh tham khảo không thể thiếu khi mới học môn khoa học này

2. Bảng hóa trị của một số nguyên tố hóa học thường gặp

Dưới đây là hóa trị của một số nguyên tố thường gặp trong bảng hóa trị lớp 8 để các bạn thí sinh nắm được củng cố kiến thức cơ bản và tài liệu.

Bảng hóa trị hóa học sẽ bao gồm các thông tin như Số Proton, tên nguyên tố, nguyên tử khối, ký hiệu hóa học và hóa trị của nguyên tố theo chữ cái La Mã được thể hiện ở cột cuối cùng. Bảng hóa trị 8 dưới đây sẽ bao gồm 30 nguyên tố hóa học thường xuất hiện trong chương trình học hóa lớp 8.

Với những nguyên tố có nhiều hóa trị thường gặp bao gồm kim loại có sắt, đồng . . . Trong đó sẽ có nhiều nguyên tố phi kim với có nhiều mức hóa trị khác nhau cụ thể như photpho, Nito, lưu huỳnh . . .

2.1. Bảng hóa trị của nguyên tố hóa học thường gặp

BẢNG 1- MỘT SỐ NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

Số proton

Tên Nguyên tố

Ký hiệu hoá học

Nguyên tử khối

Hoá trị

 

   

1

Hiđro

H

1

I

 

   

2

Heli

He

4

 

 

   

3

Liti

Li

7

I

 

   

4

Beri

Be

9

II

 

   

5

Bo

B

11

III

 

   

6

Cacbon

C

12

IV, II

 

   

7

Nitơ

N

14

II, III, IV…

 

   

8

Oxi

O

16

II

 

   

9

Flo

F

19

I

 

   

10

Neon

Ne

20

 

 

   

11

Natri

Na

23

I

 

   

12

Magie

Mg

24

II

 

   

13

Nhôm

Al

27

III

 

   

14

Silic

Si

28

IV

 

   

15

Photpho

P

31

III, V

 

   

16

Lưu huỳnh

S

32

II, IV, VI

 

   

17

Clo

Cl

35,5

I,…

 

   

18

Argon

Ar

39,9

 

 

   

19

Kali

K

39

I

 

   

20

Canxi

Ca

40

II

 

   

24

Crom

Cr

52

II, III

 

   

25

Mangan

Mn

55

II, IV, VII…

 

   

26

Sắt

Fe

56

II, III

 

   

29

Đồng

Cu

64

I, II

 

   

30

Kẽm

Zn

65

II

 

   

35

Brom

Br

80

I…

 

   

47

Bạc

Ag

108

I

 

   

56

Bari

Ba

137

II

 

   

80

Thuỷ ngân

Hg

201

I, II

 

   

82

Chì

Pb

207

II, IV

 

   

2.2. Bảng hóa trị một số nhóm nguyên tử.

Tên nhóm

Hoá trị

Gốc axit

Axit tương ứng

Tính axit

Hiđroxit(*) (OH); Nitrat (NO3)

I

NO3

HNO3

Mạnh

Sunfat (SO4); Cacbonat (CO3)

II

SO4

H2SO4

Mạnh

Photphat (PO4)

I, II, III

Cl

HCl

Mạnh

(*): Tên này dùng trong các hợp chất với kim loại.

PO4

H3PO4

Trung bình

CO3

H2CO3

Rất yếu (không tồn tại)

Bảng hóa trị lớp 8 đầy đủ mà các bạn được học sẽ gồm hóa trị của một số nhóm nguyên tử như:

- Hóa trị I: của nhóm -OH và -NO3

- Hóa trị II: của nhóm =SO4

- Hóa trị III: của nhóm =CO3

Trong đó số thì có những nhóm nguyên tố có số hóa trị nhiều các bạn thường gặp nhất đó chính là nhóm PO4. Cụ thể, các bạn có thể gặp nhóm PO4 có hóa trị I hoặc PO4 có hóa trị II hoặc PO4 có hóa trị là III...

Ví dụ như: PO4 là gốc axit của Axit photphoric có công thức đầy đủ là H3PO4. Axít này có tính oxi hóa trung bình tuy nhiên chúng có thể tạo thành 2 loại muối với 3 công thức khác nhau, rất dễ gây nhầm lẫn cho các bạn học sinh.

a. Muối axit chứa gốc PO4

Bài ca hóa trị truyền tai nhau qua bao thế hệ
Bài ca hóa trị truyền tai nhau qua bao thế hệ

H3PO4 có chứa gốc axit PO4 để có thể tạo ra muối axit trong hai công thức M(H2PO4)x và M2(HPO4)x với M là kim loại nào đó. Đây là 2 công thức rất dễ gây nhầm lẫn nhưng nếu quan sát trong trường hợp cụ thể dưới đây thì bạn sẽ nắm rõ hơn:

Lấy M là kim loại Natri có hóa trị 1 chúng ta được:

- Na(H2PO4)

- Na2(HPO4)

Đây cũng chính là 2 công thức muối axit.

b. Muối trung hòa chứa gốc PO4

Công thức muối trung hòa M3(PO4)x có chứa gốc PO4 trong đó có:

M là kim loại

x là số hóa trị của kim loại M.

3. Cách ghi nhớ bằng bài ca hóa trị

Với các bạn học sinh thì chắc hẳn sẽ không xa lạ với bài ca hóa trị. Với những câu thơ thể hiện kiến thức môn Hóa học giúp các bạn dễ nhớ và dễ hiểu hơn. Phương pháp này giúp các bạn học sinh thêm tình yêu với môn Hóa và dễ ghi nhớ và học thuộc nhanh hơn.

Cho đến nay thì bài ca hóa trị có sự ra đời khá lâu với nhiều phiên bản chỉnh sửa khác nhau. Phiên bản gần nhất nhằm để thêm đồng thời loại bỏ những hóa trị của các nguyên tố không sử dụng thường xuyên. Không chỉ vậy, thay vì học tất cả các nguyên tố trong Bảng hóa trị một cách máy móc thì nay bạn chỉ cần học thuộc và nhớ những chất hay sử dụng và đọc thêm những phần liên quan.

3.1. Bài ca bảng hóa trị dễ nhớ lớp 8

Bài ca hóa trị được sáng tác bới các thầy cô môn Hóa nhằm để giảm tải áp lực ghi nhớ của các bạn học sinh. Đồng thời, tăng thêm cảm hứng và sự yêu thích với môn học này. Với bài thơ gieo vần, dễ nhớ này các em dễ dàng xác định được hóa trị của từng chất. Từ đó, cách học bảng hóa trị và những kiến thức đồng thời hiểu bản chất của chúng.

Kali (K), Iot (I), Hidrô (H)

Natri (Na) với Bạc (Ag), Clo (Cl) một loài

Là hoá trị một (I) em ơi

Nhớ ghi cho kỹ kẻo thời phân vân

Magiê (Mg), Kẽm (Zn) với Thuỷ Ngân(Hg)

Oxi (O), Đồng (Cu), Thiếc(Sn) cùng gần Bari (Ba)

Cuối cùng thêm chú Canxi (Ca)

Hoá trị hai (II) nhớ có gì khó khăn

Bác Nhôm (Al) hoá trị ba(III) lần

In sâu trí nhớ khi cần có ngay

Cacbon (C), Silic (Si) này đây

Có hoá trị bốn(IV) không ngày nào quên

Sắt (Fe) kia lắm lúc hay phiền

Hai, ba lên xuống nhớ liền ngay thôi

Nitơ (N) rắc rối nhất đời

Một hai ba bốn, khi thời lên V

Lưu huỳnh (S) lắm lúc chơi khăm

Xuống hai lên sáu khi nằm thứ tư

Phot pho (P) nói đến không dư

Có ai hỏi đến thì ừ rằng năm

Em ơi, cố gắng học chăm

Bài ca hóa trị đơn giản trên đây giúp bạn có được một cách học tập thú vị đồng thời có thể theo sát các bạn học sinh từ lớp 8 cho đến hết lớp 12. Việc của các bạn đó là ghi nhớ những nguyên tố thật chính xác, đồng thời kết hợp với việc làm thật nhiều bài tập như vậy mới có thể nhớ được bảng hóa trị tất cả các chất.

3.2. Bài ca hóa trị nâng cao

Bài ca hóa trị nâng cao dành cho những bạn học sinh yêu thích môn học này và có nguyện vọng tìm hiểu sâu hơn. Bạn có thể áp dụng kiến thức với chương trình thi học sinh giỏi môn hóa hay chọn môn hóa là một trong những môn học để thi vào những trường đại học uy tín. Dưới đây là bài ca về bảng hóa trị môn hóa nâng cao để các bạn lựa chọn:

Hidro (H) cùng với liti (Li)

Natri (Na) cùng với kali (K) một loài

Ngoài ra còn bạc (Ag) ra oai

Nhưng hoá trị một đơn côi chẳng nhầm

Riêng đồng (Cu) cùng với thuỷ ngân (Hg)

Thường hai ít I chẳng phân vân gì

Đổi thay hai, bốn là chì (Pb)

Điển hình hoá trị của chì là hai

Bao giờ cùng hoá trị hai

Là ôxi (O) , kẽm(Zn) chẳng sai chút gì

Ngoài ra còn có canxi (Ca)

Magiê (Mg) cùng với bari (Ba) một nhà

Bo (B) , nhôm (Al) thì hóa trị ba

Cácbon (C) silic (Si) thiếc (Sn) là bốn thôi

Thế nhưng phải nói thêm lời

Hóa trị hai vẫn là nơi đi về

Sắt (Fe) hai toan tính bộn bề

Không bền nên dễ biến liền sắt ba

Phốt Pho ba ít gặp mà

Photpho năm chính người ta gặp nhiều 

Nitơ (N) hoá trị bao nhiêu ?

Một hai ba bốn, phần nhiều tới V

Lưu huỳnh lắm lúc chơi khăm

Khi hai lúc bốn, sáu tăng tột cùng

Clo Iot lung tung

Hai ba năm bảy nhưng thường một thôi

Mangan rắc rối nhất đời

Đổi từ một đến bảy thời mới yên

Hoá trị hai dùng rất nhiều 

Hoá trị bảy cũng được yêu hay cần

Bài ca hoá trị thuộc lòng

Viết thông công thức đề phòng lãng quên

Học hành cố gắng cần chuyên

Siêng ôn chăm luyện tất nhiên nhớ nhiều.

3.3. Bài ca nguyên tử khối

Dân chuyên hóa thường truyền tai nhau về bài ca nguyên tử khối của các nguyên tố hóa học. Bảng hóa trị và nguyên tử khối được đánh giá là phần khá khó để học thuộc, do vậy nếu như với bà ca dưới đây thì việc học môn hóa sẽ trở lên dễ dàng và mang lại hiệu quả nhất cho quá trình thi cử.

Hidro là 1

12 cột Các bon

Nito 14 tròn

Oxi trăng 16

Natri hay láu táu

Nhảy tót lên 23

Khiến Magie gần nhà

Ngậm ngùi nhận 24

27 Nhôm la lớn

Lưu huỳnh giành 32

Khác người thật là tài

Clo ba nhăm rưỡi(35,5)

Kali thích 39

Canxi tiếp 40

Năm nhăm Mangan cười

Sắt đây rùi:56

64 đồng nổi cáu

Bởi kém kẽm (Zn) 65

80 Brom nằm

Xa Bạc (Ag) 108

Bari buồn chán ngán

(137) Một ba bẩy ích chi

kém người ta còn gì!

Thủy ngân (Hg) hai linh mốt(201)

3.4. Bài ca ký hiệu hóa học

Với các bạn học sinh yêu môn Hóa thì bảng hóa trị, bảng nguyên tố hóa học là không thể bỏ qua. Đừng bỏ qua các ký hiệu hóa học nhằm thuận tiện cho việc viết các phương trình hóa học. Dưới đây là bài ca kí hiệu hóa học rất đơn giản dễ học giúp các bạn thuận tiện hơn rất nhiều:

Mình về mình có nhớ ta

Ta về ta nhớ oxi O tròn

Nước non nặng một lời thề

Cacbon chỉ nhớ chữ cờ (C) mà thôi

Kali tới gọi Flo

Nitơ cũng vội kéo Bo về mình

Khéo lo vẹn nghĩa vẹn tình

Tử sinh cũng gọi chữ cái đầu là tên

Magie cùng bạc, thủy ngân

M, A, H nhớ nối thêm chữ g

Êm đềm ta nhắc tới nhôm

Al kết nghĩa trọn đời bên nhau

Xê u (Cu) tên gọi đồng thau

Trông lên ngại với gia đình Bari (Ba)

Natri (Na) cùng với canxi (Ca)

Beri (Be) cùng với clo (Cl) một nhà

Brom (Br) thêm tiếp crom (Cr)

Liti (Li) cũng có họ hàng xa xôi

Thế là cả họ nhà tôi

Cùng mang hai chữ trên đầu che mưa

Tháng, năm lưới sắt (Fe) dần thưa

Phải mang F ghép với e cho vừa

Lưu huỳnh liền với Photpho

S đây P đó có gì khó đâu 

Sông sâu có kẽm, mangan

Zn có trước, Mn có sau

Em ới có gắng thuộc làu

Các chuyên gia cho rằng, môn hóa học được coi là môn khoa học trung tâm bởi chúng chính là cầu nối kết hợp giữa những môn học tự nhiên bao gồm địa chất, sinh học, và vật lý,...Trong đó, hóa học là một trong 2 môn tự nhiên cùng với vật lý có liên quan nhiều nhất với nhiều hiện tượng, sự vật có trong cuộc sống của con người.

Không chỉ vậy, môn hóa học còn được ứng dụng rất nhiều trong việc bào chế thuốc, nghiên cứu dược phẩm, hóa học.... Đây đều là những ngành nghề cực kỳ quan trọng và cần thiết trong cuộc sống. Nhất là với sinh viên Y Dược của các trường Đại học, Cao đẳng Y Dược TPHCM đều được ứng dụng rất nhiều. Do vậy, việc học thật tốt môn Hóa học là điều chưa bao giờ thiếu bạn không nên bỏ qua.

Thông qua bài viết về bảng hóa trị trên đây hi vọng sẽ hữu ích cho tất cả các bạn yêu thích môn học này. Đừng quên theo dõi bài viết tiếp theo để cập nhật kiến thức liên quan môn Hóa nữa nhé. Chúc các bạn thành công!

Thông tin hữu ích khác
truong-dai-hoc-top-dau-giam-phu-thuoc-vao-ky-thi-tot-nghiep-thpt Trường đại học top đầu giảm phụ thuộc vào kỳ thi tốt nghiệp THPT Nhằm tăng cường tự chủ, giảm dần phụ thuộc vào kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT, năm 2022, một số trường đại học top đầu dự kiến sẽ tổ chức các kỳ... huong-dan-cach-dang-ky-xet-tuyen-truc-tuyen-cao-dang-y-duoc-sai-gon-nam-2018 Hướng dẫn cách đăng ký xét tuyển trực tuyến Cao Đẳng Y Khoa Phạm Ngọc Thạch năm 2018 Trường Cao đẳng Y Dược Sài Gòn hướng dẫn thí sinh cách đăng ký xét tuyển Cao đẳng Y Dược trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian và chi phí trong kỳ... luong-y-nhu-tu-mau Lương y như từ mẫu - Chuẩn mực y đức cao quý nhất của thầy thuốc “Lương Y như từ Mẫu” là câu nói quen thuộc đối với những người thầy thuốc, tương tự như câu “ Thầy thuốc như mẹ hiền”. Đây là thước đo của tấm lòng... y-duc Y Đức - Quy chuẩn đạo đức của người thầy thuốc Việt Nam Mỗi người thầy thuốc mang trong mình sứ mệnh cao cả và thiêng liêng là chữa bệnh, cứu người. Với mỗi người thầy thuốc đòi hỏi phải có tài, có tâm,... trinh-duoc-vien Trình dược viên là gì? Điều kiện trở thành trình dược viên giỏi Ngành Dược mở ra rất nhiều cơ hội việc làm hấp dẫn, được nhiều bạn thí sinh lựa chọn. Trong đó phải kể đến Trình dược viên là công việc năng động,... trinh-duoc-vien-otc-etc Trình dược viên OTC, ETC là gì? Học Trình dược viên ở đâu? Trình dược viên OTC là một nghề được trọng dụng trong xã hội và chưa bao giờ là không cần thiết. Tuy nhiên để nắm rõ được vị trí, nhiệm vụ và sức...
Xem thêm >>